Antoinette van Heijst is voorzitter van de ondernemingsraad van Heusden, een Brabantse gemeente onder de rook van Den Bosch. Hans van der Ven is gemeentesecretaris en de WOR-bestuurder met wie de or te maken heeft. In het gemeentehuis in Vlijmen – een van de kernen van Heusden – vertellen zij over de ‘Heusdense manier van werken’, ter plaatse afgekort als HMW.
In 2000 begon Heusden stapsgewijs met HMW vanuit de ambitie om de burger centraal te stellen. Flexibel, teamoverschrijdend en locatie-ongebonden werken was daarbij middel en (intern) doel tegelijk. Om dit doel te bereiken werden letterlijk en figuurlijk wanden gesloopt, werden flexplekken ingevoerd en werd de onderlinge kennisdeling tussen ambtenaren actief gestimuleerd. Vooral de afgelopen jaren werden grote stappen gezet richting honderd procent digitaal werken. De HMW scoorde niet voor niks de e-Government Award. Heusden is dus trots op zijn eigen vorm van ‘het nieuwe werken’.
Van Heijst vertelt dat de samenwerking met de bestuurder ondanks de HMW op de oude voet verder ging. Antoinette van Heijst: ‘Wij hadden grote moeite met deze manier van werken en wilden een duidelijkere rol. Daarom stelden wij een andere manier van samenwerken voor aan de bestuurder.’
Dat voorstel, van eind 2009, bevatte de volgende componenten. Twee keer per jaar zouden or en bestuurder de plannen bespreken voor het komende half jaar, en de rol die de or bij elk van die plannen het best kon kiezen. Van Heijst: ‘Afhankelijk van het onderwerp kun je ook kiezen voor een minder prominente rol voor de or, bijvoorbeeld dat je gedurende het traject over de grote lijnen geïnformeerd wordt. Of we kunnen kiezen voor deelname aan werkgroepen die zich bezighouden met de uitvoering van het traject. Buiten deze tweejaarlijkse bijeenkomst wenste de or een tweewekelijks, informeel overleg met de bestuurder om elkaar te informeren over lopende zaken. En daarnaast hield men vast aan in principe elke zes weken een overlegvergadering.
In 2010 werd deze werkwijze uitgeprobeerd. Het resultaat was helaas nog steeds onbevredigend. Dat was het moment om er een externe deskundige bij te roepen, in de hoop dat deze het bestaande patroon kon helpen doorbreken. Adviseur Menno Spaan schoof aan tafel met Van der Ven en de achtkoppige ondernemingsraad. In april werd de eerste ‘heisessie’ gehouden. Die dag kwam alles op tafel: spanningen, kromme communicatie, hardnekkige misverstanden. ‘Menno Spaan zag erop toe dat we niet in de verdediging schoten. Hij filterde de cruciale knelpunten eruit en gaf de bijeenkomst zo een andere lading’, zegt Van der Ven.
De kern van de nieuwe manier van samenwerken is tweeledig. Er wordt meer gecommuniceerd, volgens het eerder vastgestelde stramien en ook daarbuiten, op wat men in Heusden ‘jastrekmomenten’ noemt: een or-lid dat met een vraag rondloopt spreekt de gemeentesecretaris zonodig in de wandelgangen aan. Minstens zo belangrijk is dat de or voortaan overal direct bij betrokken wordt. Dit betekent dat er meer werk aan de winkel is voor de ondernemingsraad. ‘
