Medezeggenschap in Polen

Grote, complexe reorganisaties. Ze zorgen voor veel stress bij personeel, en ook bij de ondernemingsraad. Want die moet vaak snel advies uitbrengen. Hoe zorg je ervoor dat je toch grip op de zaak houdt?

Tot de omwenteling golden de regels die ook nu nog gelden voor staatsbedrijven en bedrijven waarin de staat een meerderheidsaandeel heeft. In de overige bedrijven gelden nieuwe regels, waarin de Europese herkomst zichtbaar is. Polen heeft namelijk als lid van de EU de geldende EU-regels voor medezeggenschap omgezet in wetgeving. Net als in veel andere Europese landen spelen de vakbonden de belangrijkste rol in Polen. Daarvan zijn er op landelijk niveau drie belangrijke: Solidariteit, OPZZ en FZZ. De landelijke federaties van bonden spelen een kleine rol, omdat er op lokaal niveau enorm veel kleine bonden en bondjes zijn, die lang niet allemaal aangesloten zijn bij de landelijke federaties. Deze lokale bonden, die soms alleen maar in één bedrijf bestaan, onderhandelen voornamelijk met de lokale werkgevers. Eigenlijk gebeurt vrijwel alles dus op lokaal niveau. De bonden onderhandelen gezamenlijk voor zo’n 25 procent van de Poolse werkzame bevolking. De rest moet het zelf uitzoeken bij zijn werkgever. Dat zijn vooral Polen die in het midden- en kleinbedrijf werken, want bonden zijn er vooral bij overheid en bij grotere bedrijven. Deze werkgevers lijken zich daarbij niet in alle gevallen aan de wet te houden. Is een bedrijf voor honderd procent in overheidshanden, dan geldt nog de regelgeving uit 1981. Deze heet de Wet op Arbeiderszelfbestuur. Die wet houdt onder andere in dat er een soort ondernemingsraden wordt gekozen door alle medewerkers met uitgebreide bevoegdheden. In het tweede stadium van privatiseren is het bedrijf wel zelfstandig, maar is de overheid aandeelhouder. In die gevallen hebben werknemers recht op 40 procent van het aantal zetels in de Raad van Commissarissen en als het bedrijf meer dan 500 werknemers heeft, ook nog een zetel in de Raad van Bestuur. Er zijn nog een paar honderd bedrijven waarin de Staat de meerderheids- of enige aandeelhouder is. In het laatste stadium van privatisering is de staat een minderheidsaandeelhouder. In die gevallen hebben de medewerkers recht op ongeveer eenderde van het aantal zetels in de Raad van Commissarissen en blijft de ene zetel in de Raad van Bestuur gehandhaafd. Polen is een land dat nog steeds in overgang is. Van een communistisch regime met een staatsgeleide economie is het land overgegaan naar een harde vorm van kapitalisme, die ertoe heeft geleid dat de rechten van de werknemers erop achteruit zijn gegaan.