Aanbesteden stadsvervoer
Het besluit is genomen om het openbaar vervoer in Nederland te gaan aanbesteden Eerst het streekvervoer, daarna ook het stadsvervoer. Dit zou een geleidelijk traject zijn, waarbij telkens vrijvallende concessies voor het busvervoer voor aanbesteding in aanmerking zouden komen. De stadsvervoerders zouden als laatste aan de beurt komen, omdat deze gemeentelijke organisaties nog onvoldoende voorbereid zouden zijn om in de commerciële markt te opereren.

Vakbonden en ondernemingsraden
Duidelijk is dat door de aanbesteding veel scherper moest worden ingeschreven op de concessies. Een eigen concessie verliezen betekent namelijk werk weg. Voor de buschauffeurs betekent dat overgang naar een ander bedrijf. Maar de vakbonden en ondernemingsraden hebben dit deel van de menselijke problematiek redelijk goed ingeregeld. Daarnaast geldt dat het vanuit een concessiegebied veel gemakkelijker opereren is bij aanbestedingen in aanpalende concessiegebieden. Met vorenstaande in het achterhoofd is het dus heel begrijpelijk dat tegen scherpe tarieven wordt ingeschreven waarbij de winstmarges zeer gering zijn.

Aanbestedingssystematiek als schuldige
Het is te gemakkelijk van de commerciële vervoerders om alleen maar te wijzen naar het rijk om hun problemen op te lossen. De commerciële bedrijven hebben de afgelopen jaren telkens aan gegeven hoe goed het was om het openbaar vervoer aan te besteden en dat dit ook in de grote steden zou moeten gebeuren. Nu krijgt de aanbestedingssystematiek vaak de schuld van hun malaise.

RET: aan- of inbesteden
In Rotterdam is de RET de “huisvervoerder” voor het openbaar vervoer. De RET is een integraal bedrijf dat niet alleen bus-, tram- als metrovervoer voor de reizigers regelt , maar ook zorgt voor de veiligheid binnen dat openbaar vervoer en alle infrastructurele projecten en producten. Deze integraliteit is voor de stadsregio Rotterdam de afweging geweest om het principebesluit te nemen om het openbaar vervoer in Rotterdam niet aan te besteden maar in te besteden. Hiertoe heeft de RET onlangs een aantal biedingen uitgebracht, die op dit moment door de opdrachtgever getoetst worden op marktconformiteit.

Commerciele bedrijven boos
De commerciële bedrijven zijn –op zijn zachtst gezegd- niet blij dat zij niet mee konden dingen naar het openbaar vervoer in Rotterdam. Zij gebruiken met name het argument dat een bedrijf als de RET niet marktconform zal kunnen opereren. Dit argument gaat niet op. Directie en ordernemingsraad van de RET zijn namenlijk al jaren bezig om het bedrijf gereed te maken voor de commerciële markt. Het zal duidelijk zijn dat dit geen sinecure is. Honderd jaar is de RET een overheidsbedrijf geweest met zijn ambtelijke regelgeving en politieke inbedding. Sinds 1 januari 2007 is de RET verzelfstandigd tot NV. Op alle niveaus van de organisatie is ingegrepen, zijn processen gestroomlijnd, is er bezuinigd en zijn samenwerkingsverbanden met derden aangegaan. Dit heeft ertoe geleid dat RET in een periode van vier tot vijf jaar, voor een bedrag van vijftig tot zestig miljoen euro efficiënter is gaan werken. Uiteindelijk heeft dit kunnen leiden tot een bieding aan de stadsregio voor de nieuwe concessie per december 2008, waarbij nog eens 15% meer busvervoer is aangeboden voor een 5 % lagere bijdrage. Dit betekent dat de RET ten aanzien van marktconformiteit zich helemaal niet hoeft te schamen. Integendeel.

Offers directie en ondernemingsraad
Zonder betrokkenheid van alle partijen had dit resultaat nooit tot stand kunnen komen. In de eerste plaats is er natuurlijk een opdrachtgever (stadsregio Rotterdam) die ervoor open moet staan om met zijn “huisvervoerder” door te willen gaan. Gelukkig was dit in Rotterdam het geval. Daarnaast heb je een directie en ondernemringsraad nodig die allebei het belang inzien dat deze stap genomen moet worden en die bereid zijn offers hiervoor te brengen. Geconstateerd kan worden dat mede door de inzet en houding van de ondernemingsraad een prachtige bieding bij de stadsregio is neergelegd.