In het Hoofdlijnenakkoord ‘Meedoen, meer werk, minder regels’, is door het kabinet onder andere aangegeven dat de regelzucht moet worden verminderd. Met andere woorden: er wordt gestreefd naar minder regels. De minister van OCW ging ermee aan de slag en startte het project ‘OCW ontregelt’.

In het kader van dit project is de OCW- intrekkingregeling 2004 tot stand gekomen en op 1 januari 2005 in werking getreden. In één keer zijn daarbij 500 uitgewerkte en overbodig bevonden ministeriële regelingen van het ministerie van OCW ingetrokken.
Hierop heeft de toenmalige bewindsvrouwe toegezegd ook de algemene maatregelen van bestuur aan een dergelijke schoonmaakactie te onderwerpen. Dat heeft weer geleid tot het besluit van 17 augustus 2005, dat op 1 december 2005 in werking is getreden. Hierbij zijn ruim 100 uitgewerkte of overbodig bevonden algemene maatregelen van het bestuur ingetrokken, evenals andere Koninklijke besluiten op het beleidsterrein van het ministerie van OCW. Het gaat dan bijvoorbeeld om:

• besluiten die bedoeld waren voor een bepaalde periode die intussen voorbij is en waarvan het bestaan ook niet meer noodzakelijk is; of
• besluiten die bedoeld waren voor eenmalige of tijdelijke acties die inmiddels al hebben plaatsgevonden.

Er wordt dus net als bij de OCW- intrekkingregeling 2004 de indruk gewekt dat het hier gaat om uitgewerkte en overbodige besluiten. De vraag is nu wat er precies wordt bedoeld met ‘uitgewerkte en overbodige besluiten’.

Daarvoor maken we nu een uitstapje naar de WOR. In die wet is voor de onderwijssector een bijzondere regeling opgenomen over de toepasselijkheid van deze medezeggenschapswet. Het uitgangspunt is dat de WOR niet van toepassing is op instellingen voor hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (universiteiten, hogescholen, openbare academische ziekenhuizen, de Open Universiteit, de Koninklijke Bibliotheek, de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek). De wet geeft echter de mogelijkheid om enkele van deze instellingen alsnog met een algemene maatregel van bestuur binnen het bereik van de wet te brengen. Van deze mogelijkheid is al eens gebruik gemaakt, namelijk in het besluit van 14 juni 1996. Op de Open Universiteit, de openbare academische ziekenhuizen, de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen, de Koninklijke Bibliotheek en de Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek is de WOR van toepassing. Althans, dat denken Vink en Van het Kaar in hun boek ‘Inzicht in de ondernemingsraad’ (SDU uitgevers 2008) en wij in ons boek ‘Wet op de ondernemingsraden’ (Uitgeverij Paris 2008) en wij zullen vast niet de enige zijn.

Maar, met het besluit van de minister van OCW van 17 augustus 2005 is het besluit van 14 juni 1996 ingetrokken. Aangezien het hier niet gaat om een uitgewerkt besluit, kan het dus alleen maar gaan om een overbodig besluit. U bent natuurlijk net als wij buitengewoon nieuwsgierig naar de motivatie van deze overbodigheid. Dat zult u echter niet vinden in de bij het besluit gevoegde toelichting. Wij vinden het ook opmerkelijk dat de Raad van State dit bij zijn advisering over dit besluit blijkbaar over het hoofd heeft gezien. Als dit niet zo was geweest, dan had men wel een motivering toegevoegd, of was de intrekking van het besluit van 1996 niet doorgegaan. Het betekent dat dus eigenlijk met één pennenstreek zonder enige motivering de WOR op deze instellingen niet meer van toepassing is!

Het kan zijn dat er gewoon sprake is van een foutje. Dat is eerder voorgekomen bij de overheid in zijn behoefte om uitgewerkte en overbodige regels te schrappen. In de SZW intrekkingregeling 2008 was namelijk per ongeluk de uit 1972 stammende regeling waardoor voor (statutaire) bestuurders van vennootschappen geen ontslagvergunning nodig was ingetrokken, op grond van het BBA 1945. Dat is toen snel hersteld door een nieuwe vrijstellingsregeling met terugwerkende kracht uit te vaardigen.
Misschien dat dit ook nog gebeurd met het besluit uit 1996, waardoor de WOR weer gewoon van toepassing wordt op de in de WOR genoemde onderwijsinstellingen.
Dan zitten wij nog wel met een vraag. Naar wij weten hebben de desbetreffende instellingen nog steeds een ondernemingsraad. Zijn die dan vrijwillig ingesteld? Laten we daar maar van uitgaan.

Addendum
OCW heeft naar aanleiding van de intrekking en het daarop volgende verzoek van de Open Universiteit Nederland, inderdaad aangegeven dat het om een “foutje” ging en dit met terugwerkende kracht hersteld. De WOR is dus toch gewoon van toepassing.