Het risico op gezondheidsklachten in de pakketdienstensector is groot. Vooral bij het lossen en laden van pakketten uit trailers, rolcontainers en vliegtuigen is de fysieke belasting niet zelden te hoog. Dat blijkt uit onderzoek van vhp human performance en TNO, in opdracht van de Nederlandse Arbeidsinspectie.
Volgens zelfstandig Europees ergonoom Roy Versteegen is dat in menig magazijn en distributiecentrum in Nederland niet anders. "Dan heb je het over tillen en dragen, trekken en duwen, langdurig staan of lopen, ongunstige werkhoudingen zoals knielen of bukken, of het maken van repeterende bewegingen. Al die fysieke belastingen kunnen leiden tot ernstige gezondheidsklachten." Die gezondheidsklachten kunnen op hun beurt leiden tot ziekteverzuim en op den duur zelfs tot arbeidsongeschiktheid.
Het zijn vaak kleine dingen die de fysieke belasting zwaarder maken dan nodig is, zegt Versteegen. "Rolcontainers die te zwaar geladen zijn of waarvan de wieltjes niet goed meer lopen. Stellingen die te laag zijn, waardoor je steeds moet bukken. Of waarin zware producten juist te hoog liggen, waardoor je steeds moet strekken en boven je macht moet tillen. Of denk bijvoorbeeld aan trillingen bij heftrucks. Die trillingen kunnen veel te zwaar zijn, zeker als je ook nog regelmatig hard over een drempel rijdt. Dat kan leiden tot ernstige klachten."
Doe aan taakroulatie
Veel magazijnwerk is eentonig en repeterend door de manier waarop het georganiseerd is. "De ene werknemer zit constant op de heftruck, de ander is steeds aan het laden en lossen en weer een ander staat de hele tijd producten te scannen. Vaak moet het ook nog allemaal in een hoog tempo. Het zou veel beter zijn om aan taakroulatie te doen, zodat je 2 uur het één doet en dan weer 2 uur het ander. Dat is ook beter voor de arbeidsvreugde."
Ook volgens Arjen Lagerweij, logistiek adviseur van ondernemersorganisatie Evofenedex, zorgt het anders inrichten van werkprocessen vaak al voor een grote verbetering. "Efficiency en betrouwbaarheid in het werkproces gaan eigenlijk gelijk op met arbeidsveiligheid. Als het werk kan verlopen zonder vermoeidheid of fysieke klachten, is de kans op fysieke overbelasting veel kleiner en nemen arbeidsproductiviteit en nauwkeurigheid van werken toe."
Gebruik technische hulpmiddelen
Zowel Versteegen als Lagerweij denken dat technische hulpmiddelen ook verbetering kunnen brengen, mits goed ingezet en bruikbaar. Versteegen: "Eenvoudige hulpmiddelen als goed verende werkschoenen, heftafels en tilarmen zijn natuurlijk prima, maar dan moeten medewerkers ze wel consequent gebruiken."
Volgens Lagerweij zijn duurdere innovaties, zoals cobots, robots, exoskeletten en vacuümheffers lang niet voor alle werkgevers prioriteit. “Dat zijn investeringen die zich binnen 3 tot 7 jaar terugbetalen. Maar lang niet alle bedrijven kijken zo ver vooruit, omdat ze niet weten of ze dan nog hetzelfde werk doen. Soms heb je contracten die maar 2 of 3 jaar lopen, dan doe je zo'n investering niet zo snel."
Verbeter de werkcultuur en het gedrag
Een punt waarop ook vaak veel te verbeteren valt, is de werkcultuur. "Ik merk nogal eens als ik in magazijnen kom dat medewerkers een instelling hebben van 'niet zeuren, dat doen we allemaal even snel, we zijn toch allemaal sterk'", aldus Versteegen. "Maar je zou als werknemer juist veel beter moeten letten op signalen van overbelasting. En tegen je werkgever moeten kunnen zeggen: die en die werkzaamheden zijn te zwaar. Neem ook regelmatig even een korte pauze, of doe rek- en strekoefeningen.
Als werkgever kun je zulk ander gedrag van werknemers stimuleren met voorlichting en trainingen. Dat wordt al vaak gedaan, maar daar moet je als werkgever vervolgens wel toezicht op houden. Dus controleren of mensen dat in de praktijk ook werkelijk toepassen. Dat kan je door de teamchef laten doen, een ergocoach of een preventiemedewerker, desnoods één van de collega’s die daarvoor is aangewezen."
Breng fysieke belasting op de vloer in beeld
Een goed begin om, samen met een arbodeskundige zoals een ergonoom, fysieke belasting op de werkvloer in beeld te brengen, is volgens Versteegen de checklist fysieke belasting van TNO. "Met behulp van die checklist kun je heel planmatig, stap voor stap, inventariseren wat de knelpunten zijn van verschillende werkzaamheden."
"De checklist biedt je ook de onderzoeksmethodes die je kunt gebruiken om de verschillende vormen van fysieke belasting nader te inventariseren. Per onderdeel staat volgens het stoplichtmodel aangegeven of je rood, groen of oranje scoort. Dus bijvoorbeeld bij tillen staat bij het gewicht van het te tillen object of dat rood is (te zwaar), oranje (risicovol) of groen (niet te zwaar)."”
Hoe dan ook is het van belang om de fysieke belasting van werknemers zo veel mogelijk te verlichten en arbeidsuitval te voorkomen. "Arbeid is een factor die de laatste jaren steeds duurder is geworden. Dus je wilt je werknemers zo efficiënt en productief mogelijk inzetten en zo lang mogelijk behouden. Uiteindelijk zijn die mensen je belangrijkste kapitaal", zegt Lagerweij. "Bovendien help je jezelf als bedrijf, want als je nieuwe medewerkers nodig hebt sta je er beter op."
